Column: van Bopz naar Wvggz en Wzd

Vanaf 1 januari 2020 zijn de regels omtrent verplichte opname bij psychiatrische patiënten, mensen met een verstandelijke beperking en mensen met dementie veranderd. Voorheen werd alles geregeld in de Wet bijzondere opnemingen psychiatrische ziekenhuizen (hierna: Wet Bopz), maar vanaf 2020 zullen er twee afzonderlijke regelingen zijn: de Wet verplichte ggz (hierna: Wvggz) voor psychiatrische patiënten en de Wet zorg en dwang (hierna: Wzd) voor mensen met een verstandelijke beperking en mensen met dementie. In deze column zullen enkele relevante wijzigingen toegelicht worden 

Onder bepaalde voorwaarden kunnen mensen die een gevaar voor zichzelf of voor hun omgeving zijn gedwongen opgenomen worden in een psychiatrisch ziekenhuis. Dit wordt ook wel inbewaringstelling genoemd en dit dwangmiddel wordt alleen ingezet als uiterste redmiddel. Allereerst wordt over alle mogelijkheden die gebaseerd zijn op vrijwilligheid gedacht. Indien er geen noodsituatie is, beslist de rechter hierover via een rechterlijke machtiging. Aangezien het verschil in kenmerken en belangen van de verschillende patiënten, heeft de wetgever ervoor gekozen de Wet Bopz in twee nieuwe wetten te ondervangen.  

Wet verplichte ggz 

Tot voor kort waren bij de beslissing van de rechter de rechter, een griffier, de advocaat en psychiater van betrokkene en eventueel verplegers en familieleden aanwezig. Door deze samenstelling krijgt de patiënt makkelijk het gevoel dat de psychiater uiteindelijk het oordeel velt over de verplichte opneming. Dit is niet bevorderlijk voor de behandeling van de patiënt, omdat hij in zijn behandeltraject nog veel contact moet onderhouden met de psychiater. De wetgever wilde dit anders vormgeven. Met het intreden van de Wvggz komt er een commissie die het verzoek tot opneming indient bij het Openbaar Ministerie. Deze commissie zal ook bij de zitting aanwezig zijn, waardoor de psychiater zich kan focussen op zijn werk, namelijk de aan hem toevertrouwde patiënt behandelen. De commissie, die bestaat uit een aantal deskundigen uit verschillende disciplines, zal naar verwachting adviezen van betere kwaliteit kunnen uitbrengen, waardoor de rechter beter geadviseerd wordt vanuit verschillende disciplines en perspectieven.  

Daar waar de Wet Bopz opname centraal stelde, staat in de Wvggz met name de zorg centraal. Dit maakt dat men niet per se opgenomen hoeft te worden om verplichte zorg verleend te krijgen; in principe kan iemand ook thuis verplicht verzorgd worden.  

Vooralsnog kent de nieuwe wet ook meer behandelmogelijkheden en meer vormen van verplichte zorg, zoals bijvoorbeeld tijdelijke verplichte zorg voorafgaand aan een crisismaatregel – die plaatsvindt wanneer opname niet kan wachten op de beslissing van de rechter – en het toedienen van medicatie. Verder is de rechtspositie van de patiënt versterkt: de patiënt krijgt meer de mogelijkheid om zijn voorkeuren te uiten tijdens het hele proces en ook familieleden krijgen meer inspraak in de zorg van de patiënt.  

Wet zorg en dwang 

De Wet zorg en dwang gaat op 1 januari 2010 in. Het uitgangspunt van deze nieuwe wet is ‘’Nee, tenzij’’. Dat betekent dat vrijheidsbeperking of onvrijwillige zorg in principe niet mag worden toegepast, tenzij er sprak is van ernstig nadeel voor de patiënt/cliënt of zijn omgeving.  

Naast nieuwe functies en functiebenamingen kent deze wet als vernieuwing dat zij ook van toepassing is op patiënten die niet gedwongen zijn opgenomen. Dat kunnen zowel patiënten zijn die thuis wonen, als patiënten die vrijwillig zijn opgenomen.  

De Wzd is er om vrijheidsbeperking tegen te gaan en gaat uit van een getrapt zorgmodel. Dit houdt in dat eerst geprobeerd wordt om op vrijwillige basis zorg aan te bieden. Lukt dit niet, dan moet de zorgorganisatie een voorgeschreven stappenplan doorlopen waarbij de situatie goed wordt geanalyseerd, alternatieven in een multidisciplinair team worden bekeken en eventueel externe deskundigheid wordt ingeschakeld om mee te denken. 

De voorgaande informatie is erg algemeen en de wet kent natuurlijk specifiekere bepalingen. Bent u na het lezen van deze column nieuwsgierig geworden? Bij Stichting Wetswinkel Twente kunt u terecht met al uw juridische vragen. Onze medewerkers staan elke donderdagavond van 19:45 tot 21:00 voor u klaar tijdens het gratis inloopspreekuur. U kunt ons vinden in Wijkcentrum ‘de Schöppe’ aan de Clematisstraat 2 te Almelo en in Wijkcentrum ‘de Magneet’ aan de Hertmebrink 1 te Enschede.  

Voor meer informatie en de actuele openingstijden kunt u terecht op onze website (www.wetswinkeltwente.nl).  

Busra Bilge 

Medewerkster Stichting Wetswinkel Twente, locatie Almelo 
 


Contactgegevens

Enschede

  Hertmebrink 1, 7544 DC, Enschede

Almelo

  Clematisstraat 2, 7601EJ , Almelo

Spreekuren Almelo

Gesloten

19-03-2020

Gesloten

26-03-2020

Gesloten

02-04-2020

Spreekuur

Clematisstraat 2, 7601EJ, Almelo
19:45 - 21:00
09-04-2020


Spreekuren Enschede

Gesloten

19-03-2020

Gesloten

26-03-2020

Gesloten

02-04-2020

Spreekuur

Hertmebrink 1, 7544 DC, Enschede
19:45 - 21:00
09-04-2020